Mecelle - Küllî Kâideler

Zarûretler kendi miktarlarınca takdîr olunur

(الضرورات تقدر بقدرها

Anlamı (sade ve net)

Zaruret hâlinde verilen ruhsat, yalnızca zarureti giderecek kadar geçerlidir; fazlası meşru değildir.

Yani: Zaruret sınırsız serbestlik değildir.

Kelimeleri açalım

• Zarûret:
  Kişiyi ciddi zarar, tehlike veya çaresizlikle karşı karşıya bırakan durum
• Takdîr:
  Ölçmek, sınır koymak

➡️ Zaruret ölçülür; sınırsız bırakılmaz.

23. Küllî Kaide 

Bir özür için caiz olan şey ol özrün zevaliyle bâtıl olur.

ِزَوَالِ الْعُذْرِ يَبْطُلُ مَا جَازَ بِهِ

Bir özür (mazeret) sebebiyle izin verilen bir şey, o özür ortadan kalkınca artık geçerli olmaz.

Yani:

Ruhsat, özürle birlikte vardır; özür bitince ruhsat da biter.

Kavramları açalım

• Özür (ʿuzr):
  Kişinin normal hükmü yerine getirmesini zorlaştıran hâl
  (hastalık, yolculuk, zorunluluk, tehlike, güçsüzlük…)
• Câiz olmak:
  Normalde yapılmayan bir şeyin geçici olarak serbest olması
• Zeval:
  Ortadan kalkma, sona erme
• Bâtıl olmak:
  Artık geçerli olmamak